Temperament

Ogólnie, narzędzia można nabyć w Pracowni Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie, Pracowni Testów Psychologicznych i Pedagogicznych w Gdańsku, lub za zgodą autora testu (tzw. narzędzia wydziałowe)

 

Skala wrażliwości na kary i nagrody (SPSRQ-SF), autorstwa: Cooper’a i Gomez’a (2008), polska adaptacja: Wytkowska, Białaszek i Ostaszewski (2014). Skala zawiera dwa wymiary: 1) Wrażliwość na kary; 2) Wrażliwość na nagrody. Koncepcja narzędzia opiera się na neuropsychologicznej teorii temperamentu Graya (1981). Należy podkreślić że adaptowana skala dotyczy standardowej wersji teorii wrażliwości na wzmocnienia, tymczasem w 1996 roku  Gray i McNaughton (2003) ma już miejsce wersja zrewidowana. W mojej ocenie należy zogniskować uwagę na skali J-5 (Jackson, 2009), która to uwzględnia zrewidowaną teorię wrażliwości na wzmocnienia.

Literatura:

Cooper, A., Gomez, R. (2008). The Development of a Short Form of the Sensitivity to Punishment and Sensitivity to Reward Questionnaire. Journal of Individual Differences, 29, 90–104.

Gray, J.A. (1981). A critique of Eysenck’s theory of personality. W: H. J. Eysenck (red.), A Model for Personality (s. 246-276). Berlin: Springer.

Gray, J.A. McNaughton, N. (2003). The neuropsychology of anxiety: An enquiry into the functions of the septo-hippocampal system. Oxford: Oxford University Press.

Corr, P.J. (2016). Reinforcement Sensitivity Theory of Personality Questionnaires: Structural survey with recommendations. Presonality & Individual Differences, 89, 60-64.

Jackson, C. J. (2009). Jackson-5 scales of revised Reinforcement Sensitivity Theory (r-RST) and their application to dysfunctional real world outcomes. Journal of Research in Personality, 43, 556–569.

Smillie, L.D., Pickering, A.D., Jackson, C.J. (2006). The New Reinforcement Sensitivity Theory: Implications for Personality Measurement. Personality and Social Psychology Review, 10(4), 320-335.

Wytkowska, A., Białaszek, W., Ostaszewski, P.  (2014). Psychometryczne właściwości polskiej wersji krótkiej skali wrażliwości na kary i nagrody (SPSRQ-SF). Studia Psychologiczne, 52, 2, 28-39.

======================================================================================================================

Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu (FCZ-KT), autorstwa Strelau (1985/1993). Koncepcja narzędzia opiera się na Regulacyjnej Teorii Temperamentu (RTT; Strealau, 2006), opiera się w kategoriach formalnych cech zachowania. Pierwotna wersja kwestionariusza zawierała 6 podskal: 1) Aktywność; 2) Perseweratywność; 3) Reaktywność emocjonalna; 4) Wrażliwość sensoryczna; 5) Wytrzymałość; 6) Żwawość.W 2016 roku pojawiła się wersja zrewidowana FCZ-KT (R), która zawiera dodatkową skalę Rytmiczność. Wersja ostateczna kwestionariusza zawiera więc 7 wymiarów.

Literatura:

Cyniak-Ceciura, M., Zawadzki, B., Strealu, J. (2016). Formalna Charakterystyka Zachowania – Kwestionariusz Temperamentu: Wersja Zrewidowana. Warszawa: Wydawnictwo PTP.

Strealau, J. (1985). Temperament, osobowość, działanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Strealua, J. (1993). The location of the regulative theory of temperament (RTT) among other temperament theories. W: J. Hettema, I. J. Deary (red.), Foundations of personality (s. 113-132). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.

Strealu, J. (2006). Temperament jako regulator zachowania. Z perspektywy półwiecza badań. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne GWP.

======================================================================================================================

Kwestionariusz Temperamentu (EAS), autorstwa Buss’a i Plomina (1984/2014). Koncepcja temperamentu opiera się na kategoriach treściowych (za wyjątkiem aktywności). Kwestionariusz ma 3 wersję: wersja samoopisowa dla osób dorosłych, pozostałe dwie służą do badania dzieci w percepcji rodzica i nauczyciela. W przypadku osoby dorosłej, kwestionariusz mierzy takie cechy jak: 1) Emocjonalność (w tym niezadowolenie, strach i złość); 2) Aktywność; 3) Towarzyskość. W wersji dla dzieci mamy już 4 skale: 1) Emocjonalność; 2) Aktywność; 3) Towarzyskość; 4) Nieśmiałość.

Literatura:

Buss, A. H., Plomin, R. (2014). Temperement: Early Developing Personality Traits. New York: Psychology Press.

Oniszczenko, W. (1997). Kwestionariusz Temperamentu (EAS) Arnolda H. Bussa i Roberta Plomina. Adaptacja polska. Warszawa: Wydawnictwo PTP.

======================================================================================================================

Kwestionariusz Temperamentu (PTS), autorstwa Strelau (1967/1977). Podstawy teoretyczne kwestionariusza opierają się na pawłowskim założeniu, że każde zachowanie kontrolowane i regulowane jest przez ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Kwestionariusz zawiera trzy skale: 1) Siła procesu hamowania; 2) Siła procesów pobudzenia; 3) Ruchliwość procesów nerwowych.

Literatura

Strealu, J. (1967). Próba zastosowania kwestionariusza do badania temperamentu (w ujęciu pawłowskim). Przegląd Psychologiczny, 13, 40-51.

Strelau, J. (1977). Behavioral mobility versus flexibility and fluency of thinking: An empirical test of the relationship between temperament and abilities. Polish Psychological Bulletin, 8, 75-82.

Stralau, J., Zawadzki, B. (1998). Kwestionariusz Temperamentu (PTS). Podręcznik. Warszawa: Wydawnictwo PTP.

======================================================================================================================